IELTS và đời sống du học sinh

Chào các bạn!

Bài này không chia sẻ tài liệu, cũng không chia sẻ phương pháp học cụ thể. Bài này mình viết nhằm định hướng mục tiêu và cách học IELTS để đảm bảo một tương lai tươi sáng.

Nói chung, có nhiều mục đích học IELTS khác nhau. Trước tiên, mình viết về đối tượng học IELTS để đi du học.

Nếu trong những quyển luyện IELTS Listening, các bạn phải nghe một cuộc điện thoại giữa một sinh viên tìm việc làm thêm và một quản lý nhà hàng, hoặc một người cần thuê nhà và chủ nhà kể về những tiện nghi của ngôi nhà đó, thì khả năng lớn là khi đi du học, bạn sẽ nhận thấy mình là một nhân vật trong đó. Khi đến New Zealand du học, mình đã gọi điện cho công ty điện để sang tên hóa đơn, gọi để thuê nhà, gọi để trao đổi việc làm thêm ở một siêu thị… Nói chung, không phải chúng ta nói được trơn tru 100% như trong những audio chúng ta luyện nghe, nhưng chắc chắn việc nghe hiểu tốt trong những cuộc hội thoại đó là vô cùng quan trọng.

Lúc trước, mình cứ nghĩa phần Part 4 của bài IELTS listening nói nhanh, nói dài. Khi đi học, mình mới thấy giáo sư của mình nói còn nhanh hơn, nói dài hơn (một buổi cả 2 tiếng), và có khi ậm ờ từ gì đó trong miệng nghe chả được. Có thể bài kiểm tra IELTS được viết ra có điểm gì đó đánh đố người ta, nhưng chắc chắn nó mô phỏng những tình huống mà 1 du học sinh sẽ phải gặp. Nếu không nghe hiểu, thì cũng khó lòng mà học tốt được.

Có một sinh viên Trung Quốc, qua Úc học lên tới năm 2 Đại học, mà một lần lên gặp Giáo vụ khoa, phải thuê 1 người bạn đi theo phiên dịch dùm. Liệu đó là vì Úc không kiểm soát được chất lượng giáo dục do số lượng sinh viên Trung Quốc qua đông, hay đó cũng một phần vì học sinh không tập trung nâng cao khả năng nghe hiểu tốt?

Trở lại việc học IELTS, nếu các bạn có ý định thi IELTS để đi du học, thì trước hết là phải học nghe – luyện nghe sao cho có khả năng hiểu thật nội dung bài nói, hiểu tương đối cũng được. Đó là cái mình cần nhắm đến trước tiên, chứ không phải học những thủ thuật khác, nếu không muốn rơi vào tình trạng giống bạn sinh viên Trung Quốc như trên.

Tiếp đến là IELTS Reading. Bản chất của việc đọc hiểu vẫn là từ vựng, ngữ pháp, và khả năng liên kết chúng lại để tạo ra ngữ nghĩa thích hợp. Tất cả những bạn IELTS điểm cao, không phải họ đều có 1 thủ thuật làm bài giống nhau, nhưng chắc chắn ai trong số họ cũng đều có khả năng từ vựng, ngữ pháp, hiểu nghĩa rất tốt (mặc dù có thể khi đi thi, họ không cần thiết phải đọc hiểu cả bài).

Có lẽ, các phương pháp làm bài chỉ có thể hỗ trợ 1 bạn từ 7.0 lên 8.0, chứ không thể hỗ trợ 1 bạn 4.5 lên 8.5 được. Trong khi mình không dám khẳng định hiệu quả của những phương pháp làm bài đa dạng đó, mình chắc chắn rằng một du học sinh mà không có vốn từ vựng tốt, nền tảng ngữ pháp vững, khả năng tạo nghĩa tốt thì không thể học giỏi được. Mỗi ngày bạn đều phải đọc rất nhiều tài liệu chuyên ngành. Với IELTS Reading, bạn phải đọc 6 trang A4 trong vòng 60 phút, nhưng với việc học thực tế, bạn phải đọc vài chục trang 1 ngày là chuyện bình thường.

Nếu không thật sự hiểu kỹ nội dung 1 bài đọc, thì làm sao bạn dám thuyết trình? Lỡ bạn bè hỏi 1 câu có chiều sâu, bạn sẽ xoay sở như thế nào? Nếu không đọc tốt, làm sao bạn có thể làm tốt được? Nói tóm lại, việc nâng cao khả năng đọc hiểu thật là rất cần thiết, không phải chỉ để thi IELTS, mà còn cho tương lai đi du học.

Còn IELTS Writing? Trong sự nghiệp học hành, 1 lúc nào đấy bạn sẽ cần phải phân tích số liệu từ đồ thị, bảng biểu. Việc viết tốt IELTS Writing Task 1 chắc chắn sẽ có đất dụng võ. Còn essay? Bạn nghĩ viết 1 bài 250 từ trong 40 phút là nhọc nhằn, nhưng kỳ thực du học sinh, làm bài assignment tầm 2000-5000 từ là bình thường. Giảng viên nước ngoài có thể sửa lỗi ngữ pháp/từ vựng, nhưng cái chính là họ cần sửa lỗi ý tưởng. Nếu bài viết chúng ta còn luộm thuộm mấy lỗi lặt vặt, thì giảng viên sẽ khó mà tập trung sửa lỗi kiến thức chuyên ngành được. Nói cách khác, việc nâng cao khả năng viết đúng ngữ pháp, dùng từ thích hợp, diễn đạt rõ ràng là vô cùng quan trọng.

À, còn việc học bài essay mẫu. Đọc bài mẫu luôn là việc tốt, nếu chúng ta, thông qua đó, học được những cụm từ hay, cách diễn đạt xúc tích để bổ sung vào kiến thức ngôn ngữ của mình. Nhưng nếu các bạn chỉ học bài mẫu theo dạng thuộc lòng, thì sau này khi đi học, làm assignment, bạn lấy bài mẫu của ai? Hệ thống nộp bài tập của các trường Đại học nước ngoài đều có khả năng dò xem bài của bạn giống bài của ai (mà bạn copy), và hoàn toàn có thể phát hiện bạn viết bằng ý tưởng của mình hay ý tưởng của người khác.

Một học viên mà chỉ học được vài cụm từ hay ho hay dăm ba từ vựng lạ lẫm, cũng không thể chống chế 1 bài assignment 2000 từ được, vì nó rất dài. Khả năng hiểu rõ cấu trúc văn phạm, tự tra cứu cách dùng từ sao cho phù hợp, cách diễn đạt rõ ràng mạch lạc là cực kỳ cần thiết, chứ không phải chỉ một vài cụm từ hấp dẫn đặt ở đầu đoạn văn hay mở bài.

Còn IELTS Speaking? Trước hết là vấn đề phát âm. Phát âm dễ nghe là mục tiêu chúng ta nên nhắm đến, nếu muốn người khác hiểu mình dễ dàng. Dễ nghe, nghĩa là nói ra ai cũng nghe được từ mình nói, thường bao gồm việc đọc đúng dấu nhấn, đọc đúng phụ âm đầu từ, đặc biệt là nguyên âm. Nếu các bạn có thời gian, có thể nhắm tới việc phát âm cho hay giống người bản ngữ Mỹ/Anh. Tuy nhiên, mình nghĩ sự lưu loát và rõ ràng sẽ quan trọng hơn là phát âm giống người bản ngữ.

Mình học chung sinh viên quốc tế, đến từ các nước khác nhau. Họ có khả năng nghe hiểu rất tốt, và nói rất lưu loát. Trong lớp, họ tiếp thu bài tốt, hiểu hết giảng viên nói gì, và trao đổi với giảng viên dễ dàng. Tuy nhiên, họ không phát âm hay như cách mà chúng ta hay luyện. Hãy nghe những bạn Ai Cập, người Ấn Độ, người Nhật Bản nói chuyện chẳng hạn. Đa phần họ phát âm rất dở so với sinh viên Việt Nam, nhưng điều đó không quan trọng. Sự lưu loát trong tiếng Anh giúp họ giao tiếp tốt trong các tình huống cuộc sống. Ngược lại, nhiều bạn sinh viên Việt Nam, phát âm rất chuẩn, nhưng có khi bập bẹ rất mệt mỏi.

Tương tự Writing, họ thuộc những câu trả lời mẫu của Speaking cũng là con dao 2 lưỡi. Những bạn học thuộc, nhưng hiểu rõ cấu trúc, cách dùng từ, thì việc linh hoạt thay đổi vị trí từ, cách sắp xếp câu, cách diễn tả trong những tình huống khác nhau, thì có thể tự tin giao tiếp. Ngược lại, việc học thuộc câu trả lời mẫu một cách máy móc mà không hiểu rõ bản chất của câu, thì làm sao có thể trao đổi với bạn bè chung lớp? Làm sao thảo luận nhóm? Làm sao thắc mắc với giáo sư? Làm sao thuyết trình?

Và cuối cùng, những người thi IELTS Speaking điểm cao, không phải chỉ đơn giản là họ thuộc nhiều từ cao siêu, mà trước hết là khả năng nói lưu loát. Chung quy lại, sự luyện tập là vô cùng cần thiết, và nghĩ đi nghĩ lại, câu “Practice makes perfect” vẫn đúng với bất kỳ kỹ năng nào.

Nếu được, hãy nghĩ rằng học IELTS thật giỏi để sau này còn dùng nó trong cuộc sống và việc học, chứ đừng nghĩ có 1 cái chứng chỉ là xong; vì nếu vậy, những tháng ngày ảm đạm đang chờ bạn ở nước ngoài.